Domena publiczna 2015. Krótki przewodnik.

Domena publiczna 2015. Krótki przewodnik.

back to 1944...


   Za miesiąc powitamy nowy, dla większości lepszy rok- jedni zrobią to w domach przy te-fał-enie, drudzy na kolacji u znajomych lub w wytwornej restauracji, jeszcze inni spędzą sylwestra na szalonej domówce, zasną przed wybiciem północy i obudzą się już w pierwszym dniu(lub dniach) pierwszego miesiąca kolejnego wspaniałego roku.

Wobec tego, skoro został dokładnie miesiąc czasu, spokojnie można myśleć nie tylko o zabawie sylwestrowej, ale także o noworocznych założeniach i planach. Mamy początek grudnia i  ogarnął Nas świąteczny nastrój- częstotliwość wyjść do Maca się zwiększa, stopniowo wydłuża się także okres czasu spędzanego w centrach handlowych.

Ponadto zaczyna się okres wzmożonej pracy na siłowni żeby podczas świąt można było więcej zjeść -w skrócie- wszyscy aktywnie krzewimy tradycje bożonarodzeniowych świąt.

Nie wiem czy w tym całym zamieszaniu dostrzegacie fakt, że 1 stycznia mija 70 lat od roku 1944, a konsekwencją tego jest to, że zbiór utworów, które znajdują się w domenie publicznej znacznie się powiększy.

Innymi słowy, do domeny publicznej wejdzie twórczość ludzi, którzy zmarli w 1944 roku, dlatego że czas trwania autorskich praw majątkowych liczy się w latach pełnych następujących po roku, w którym twórca zmarł.

Łączna liczba twórców, którzy wejdą do public domain wynosi 1529! Najpierw napiszę o tym czym jest ta domena publiczna, a potem o tym jakie rodzi konsekwencje prawne, następnie wskażę kilka dzieł artystów, które dołączą do domeny publicznej w 2015 roku. Zaczynamy!

Domena publiczna- brak legalnej definicji:


W systemie prawa polskiego nie znajdziecie legalnej definicji domeny publicznej. Pośrednio wskazuje na nią  art. 36, pkt. 1  ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych:

Art. 36. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat siedemdziesięciu: 1)  od śmierci twórcy, a do utworów współautorskich – od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych;

Z treści przepisu wynika wprost, że wraz z upływem 70 lat od śmierci twórcy majątkowe prawa autorskie  wygasają czyli wszelkie utwory literackie, plastyczne, fotograficzne i inne wchodzą właśnie do wspomnianej domeny publicznej.

W związku z tym,  twórcy nie przysługuje już wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz nie przysługuje mu prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Oczywiście, zgodnie z art.16 niniejszej ustawy autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu WIĘŹ twórcy w utworem- Co to oznacza?

A to, że prawa autorskie majątkowe do fresku Michała Anioła "Stworzenie Adama" już dawno wygasły, ale istnieją poważne wątpliwości co do tego czy można korzystać z tego dzieła, bez naruszenia autorskich praw osobistych, w przedstawiony niżej sposób:

develeyadamwww.instytutbenjamenta.blogspot.com

Powyższe zdjęcie to przykład na naruszenie rzetelności wykorzystania utworu, ale zostawmy na razie ten temat  i przejdźmy dalej. Intencjonalnie pominąłem inne zdarzenia, które wymienia art.36, a od których rozpoczyna się bieg trwania autorskich praw majątkowych.

Na potrzeby tego wywodu, interesuje nas, jako okoliczność faktyczna najpóźniejsza czasowo, tylko śmierć autora. W 1944r, zmarło dokładnie 1529 twórców! Tym samym ich twórczość z dniem 1 stycznia 2014 stanie się ogólnodostępna- wygasną prawa autorskie majątkowe do ich dzieł.

Oznacza to, że w przypadku utworów literackich nie będziesz musiał pytać się o zgodę na napisanie scenariusza filmowej adaptacji np.powieści "Mały Książę", w przypadku zaś utworów plastycznych, będziesz mógł wykorzystywać je m.in. w pracach  graficznych, kolażach itd.

Oczywiście trzeba brać pod uwagę pewne przepisy, które podważają legalność takich fotomontaży jak ten powyżej.

[przykładem naszej rodzimej regulacji, która w istotny sposób ogranicza możliwość korzystania z określonej twórczości, mającej znaczenie historyczne i posiadające status ogólnonarodowego dziedzictwa, jest specyficzny twór prawny w postaci Ustawy o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina. Tu ochrona wychodzi poza zakres prawa autorskiego i sięga do regulacji dotyczącej zasad ochrony dóbr osobistych w rozumieniu cywilnoprawnym]


Znani twórcy, którzy zmarli/zginęli w 1944r:

  1. Edvard Munch- norweski malarz, twórca m.in. "The Scream"
  2. Piet Mondrian- twórca neoplastycyzmu
  3. Glenn Miller- kompozytor jazzowy, twórca big bandu The Glenn Miller Orchestra
  4. Antoine de Saint-Exupéry- twórca "Małego Księcia"
  5. Eugeniusz Lokajski- uznany polski fotografik
  6. Stanisław Krygowski- preksursor fotografii barwnej w Polsce
  7. Roman Padlewski- polski kompozytor muzyki klasycznej
  8. Aristide Maillol- francuski malarz i rzeźbiarz
  9. Filippo Emilio Marinetti- poeta, twórca Futuryzmu

 Lista utworów, które 1 stycznia 2015 znajdą się w uniwersum domeny publicznej.

  • "The Scream"- Edvard Munch

    (wikipedia.com)

The Scream by Edvard Munch, 1893


  • "Kompozycja z czerwienią, żółcieniem i błękitem"- Piet Mondrian(wikipedia.com)

mondrian


  • Fotografia z Powstania Warszawskiego. Śródmieście Północne. Zniszczony tramwaj linii nr 1 (Wawrzyszewska-Wierzbno) na Marszałkowskiej u wylotu Moniuszki; z prawej strony fragment budowanej barykady- Eugeniusz Lokajski

(http://www.1944.pl/galerie/fototeka/foto/178/autor/56; godz. 15:00)

e.lokajski


  • "The Eastern Peak of the Iron Gate"- Stanisław Krygowski

(http://culture.pl/en/gallery/witkacy-and-others-in-warsaw-gallery; godzina 15:00)

krygowski


  • "La Nuit"- Aristide Maillol

(wikipedia.com)

Exif_JPEG_PICTURE


  • Kompozycje jazzowe Glenna Millera np. "Moonlight Serenade"- utwór, który znajduje się w Grammy Hall of Fame.

Źródło zdjęcia(http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/4/4d/Moonsheet.jpg)

Moonsheet

Related Post

To Mały krok dla Ciebie, ale Wielki dla mnie - podziel się!

7 thoughts on “Domena publiczna 2015. Krótki przewodnik.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *