Pisanka jest prawnie chroniona, a przepis na mazurek już nie.

Pisanka jest prawnie chroniona, a przepis na mazurek już nie.

Aby dowieść tezy, że pisanka może być przedmiotem ochrony prawa autorskiego, trzeba wykazać, że jest ona przejawem ludzkiej działalności. Genezę samego jajka wszyscy doskonale znamy- pochodzi ono bez cienia wątpliwość od Matki Kury.  Pochodzenie pisanki natomiast - a ściśle rzecz ujmując-finezyjnie ozdobionego jajka - wciąż pozostaje zagadką dla świata nauki.


Żartuję, pisanki pochodzą z terenów sumeryjskiej Mezopotamii, zwyczaj malowania jajek znany był także w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Ale nie o tym miałem dzisiaj pisać. Ważne, że udało mi się wciągnąć Cię chociaż w parę pierwszych wersów.

Wybrałem ogólnopolski temat świąteczno-pisankowo-kulinarny i zaadaptowałem go jak zwykle na swój sposób czyli patrząc przez pryzmat prawnoautorski. W związku z tym dowiesz tutaj tego, czy Twoje malowane jaja na pewno są chronione oraz tego, czy wielkanocne przepisy kulinarne również mogą być objęte ochroną prawnoautorską.


Złote jaja

Po pierwsze, zgodnie z art.1 ust.1 pr.aut:

Art. 1. 1. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci,  niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

chronione są przejawy działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Ustaliliśmy już, że pisanka zrobiona jest przez człowieka, nie jest „tworem przyrody”, choć bez wątpienia jest nim samo jajko.

Po drugie, żeby uznać dany przedmiot za utwór musi on być ustalony- konieczne jest więc jego uzewnętrznienie. Dlatego też, o czym już na blogu pisałem, pomysły, idee czy koncepcje(zwał jak zwał) nie są chronione na gruncie prawa autorskiego.

Pisanka jest oczywiście czymś więcej niż pomysłem. Wzorki powstałe w świadomości jajopisarza czy też jajomalarza(tu spór w doktrynie) zostały uzewnętrznione pędzlem czy innym narzędziem na skorupce domku potencjalnego pisklaka, który niestety został już wcześniej pozbawiony szans na wyklucie(Wesołych Świąt!).

Po trzecie, utwór musi mieć indywidualny charakter, który należy rozumieć jako przesłankę „oryginalności”.  Więcej o tej przesłance możesz poczytać we wcześniejszych wpisach. W tym konkretnym wypadku nie ma ona takiego znaczenia.

Oczywiście, badanie czy coś spełnia wymóg twórczości i oryginalności jest w każdym wypadku konieczne, ale jeśli chodzi malowane jajka, wielkim ułatwieniem jest ustawowe wyliczenie przejawów działalności człowieka, które zostały odgórnie uznane za utwór. Jest nim między innymi utwór plastyczny, którym pisanka, drapanka, kraszanka, oklejanka, nalepianka, skrobanka czy rysowanka bez wątpienia jest.

Oczywiście jeżeli przyjmiemy na starcie, że pisanki nie powstają poprzez bezmyślne, nieświadome, powtarzalne i czysto techniczne działania. Możemy zatem powiedzieć, że Twoje pomalowane wielkanocne jaja są chronione i jeśli ktoś kto je wiernie kopiuje oraz wykorzystuje, to narusza Twoje prawa autorskie, inaczej mówiąc popełnia plagiat. Bez jaj.

wielkanocne jajo


Przepisy wielkanocne kontra przepisy prawa.

Z przepisami kulinarnymi sprawa ma się trochę inaczej niż z pisankami. Przykładowy katalog utworów opisany w ustawie, nie zawiera w sobie bowiem przepisów kulinarnych.

2. W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),

2) plastyczne,

3) fotograficzne,

4) lutnicze,

5) wzornictwa przemysłowego,

6) architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,

7) muzyczne i słowno-muzyczne,

8 ) sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,

9) audiowizualne (w tym filmowe).

 

Pisałem powyżej o tzw. przesłance ustalenia oraz o tym, że pomysły nie są chronione prawem autorskim. Tutaj to istota całej analizy. Należy zatem odróżnić samą treść przepisu kulinarnego od sposobu, formy jego wyrażenia.

Koncepcja danej potrawy, dobór składników, sposób jej przygotowywania, nie podlegają ochronie prawnoautorskiej- pozostają one w sferze niechronionego pomysłu. Ochronie może natomiast podlegać opis przygotowywania potrawy(jako utwór literacki), a także forma, w jakiej wyrażono dany przepis (fotografia), o ile oba te przejawy działalności człowieka posiadają cechę twórczości i oryginalności (indywidualności!).

Każdorazowo należy zatem zbadać czy tak jest rzeczywiście. Ma to istotne znaczenie w przypadku blogów kulinarnych. W tej sferze nagminnie naruszane są prawa autorskie.

Jeżeli uznamy, że powyższe elementy przepisu można uznać za utwór, automatycznie zyskują one ochronę prawnoautorską, w związku z czym każde ich wykorzystanie bez zgody autora stanowić będzie plagiat.

Nie będzie natomiast plagiatem sytuacja, w której ktoś zrobi dokładnie to samo danie, z tych samych składników, ale zmieni opis jego przygotowywania i zaprezentuje je w odmiennej formie. Świat kulinariów stoi przed Tobą otworem! Korzystaj do woli w ramach wolności artystycznej!

giphy (14)

Niestety inne dziedziny działalności człowieka są bardziej restrykcyjnie chronione. Dla przykładu dodam, że Pharrell Williams przegrał spór w sprawie rzekomego plagiatu piosenki Marvina Gaye’a i musi zapłacić ponad 7 mln dolarów, choć wykorzystał tylko poszczególne dźwięki i linię basu.

To tak jakbyś został oskarżony o naruszenie praw autorskich do cytrynowego sernika, bo Twój sernik był podobny do pierwowzoru. Oczywiście trochę koloryzuję, ale jest w tym wiele racji. O szalenie ciekawym z mojej perspektywy, sporze „Blurred Lines” możesz poczytać tutaj, a teraz życzę Ci Wesołych Świąt Wielkanocnych i smacznego jajka.

Jest Wielki Piątek, idź spędzić trochę czasu z rodziną, a nie siedź przed kompem jak jakiś wyobcowany geek, tak jak ja teraz. Oby nie padał śnieg. 

 


autor zdjęcia wpisu: JD Hanckock/Flickr.com/CC BY 2.0/changes were made-title was added

Related Post

To Mały krok dla Ciebie, ale Wielki dla mnie - podziel się!

3 thoughts on “Pisanka jest prawnie chroniona, a przepis na mazurek już nie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *